Kalmoes

Kalmoes is een moerasplant uit de kalmoesfamlie (Acoraceae). Van kalmoes worden zowel de wortel als de bladeren gebruikt, in de keuken en voor allerlei medicinale doeleinden. De kalmoes is één van de oudste geneeskrachtige planten die in ons land voorkwam. De plant was vroeger vrij gemakkelijk aan de waterkant te vinden, tegenwoordig is hij echter een stuk zeldzamer. De kalmoes heeft zachte wortels en heeft tot een meter lange stevige wortelstok, rechtstaande bladeren en een bloemstengel met daaraan een bloeikolf. Zowel de wortel als de bladeren kunnen worden gebruikt voor hun kruidige smaak maar ook voor hun geneeskrachtige werking.

Geschiedenis:

De plant is waarschijnlijk van origine afkomstig uit Oost-Azië en heeft zich vervolgens over een groot gedeelte van het noordelijk halfrond verspreid. De plant is inmiddels zeer zeldzaam in Nederland en het gebruik is in vergetelheid geraakt. Toch is de kalmoes zeer veelzijdig, zo wordt het kruid bijvoorbeeld gebruikt als smaakmaker in het likeur Berenburg. In Engeland wordt het vanwege zijn zoete smaak gebruikt in snoepjes waaraan het zijn naam sweet-flag te danken heeft. Kalmoes zou ook een uitstekend middel zijn om het uithoudingsvermogen te verbeteren.

Sommige indianenstammen kauwden op de wortelstokken vanwege een hallucinerende werking. In de middeleeuwen gebruikten ze het loof op de vloer tijdens festiviteiten, door het vertrappen ontstond er een aangename sinaasappelgeur. In de Verenigde Staten is het kruid verboden omdat sommige soorten β-asaron bevatten welke mogelijk kankerverwekkend zou kunnen zijn. Deze stof wordt niet teruggevonden in alle soorten kalmoes planten, in medicinale preparaten is deze stof verwijderd. De Kalmoes kan het beste in kleine hoeveelheden worden gebruikt omdat hij in grote hoeveelheden giftig is, en een hallucinogene werking heeft.

Binnen de Indiase Ayurveda wordt het gebruikt om het geheugen te stimuleren, maar ook voor maagproblemen, wormen, menstruatieklachten, tumoren, epilepsie, nierproblemen (nierstenen) en plasproblemen. Kalmoes heeft antischimmel en antibacteriële eigenschappen. In India werd de olie van de kalmoes ook gebruikt tegen insecten.

In de natuurgeneeskunde wordt kalmoes gebruikt voor maagproblemen, stimulering van de eetlust, galstoornissenn en koorts. De wortelstok wordt gebruikt bij kiespijn, astma, bronchitis en heeft een kalmerend effect.

Mogelijke bijwerkingen:

Er zijn geen interacties met geneesmiddelen bekent echter dienen hoge doseringen te worden vermeden. Deze kunnen braakneigingen opwekken.

–       Kalmoes heeft een licht menstruatie bevorderend effect en dient niet tijdens de zwangerschap gebruikt te worden.

–       Kalmoes bevat β-asaron, welk in geïsoleerde vorm kankerverwekkend kan zijn. De meeste preparaten die van de kalmoes bereid worden (tinctuur, tabletten), zijn ontdaan van deze stof en dus veilig in gebruik. Voorzichtigheid is uitsluitend geboden bij het inwendig gebruik van de etherische oliën en bij zeer hoge doseringen.