Jeneverbes

De jenverbes (Juniperus communis) is een conifeer uit de cipresfamilie  (Cupressaceae). De jeneverbes is tweehuizig, wat wil zeggen dat er mannelijke en vrouwelijke planten zijn. Het rijpen van de bessen is verspreid over een periode van twee jaar. Ze beginnen lichtgroen en in het tweede jaar, na de winter, krijgen ze de bekende donkerblauwe kleur. De plant komt in de maanden april en mei tot bloei. De struik kan wel zo’n tien meter hoog worden en komt vrijwel overal op het noordelijk halfrond voor.  

De bes wordt gebruikt als ingrediënt in dranken als gin, bénédictine en jenever, maar ook als specerij in marinades voor wildgerechten en gerechten als zuurkool worden traditioneel met jeneverbes gekruid. Behalve als smaakmaker wordt jeneverbes ook gebruikt voor zijn geneeskrachtige eigenschappen. Jeneverbes heeft een vochtafdrijvende werking en draagt bij aan een verbeterde nierfunctie. Ook wordt het gebruikt als supplement voor het afvallen en reinigen van de lever.  

De etherische olie van jeneverbes wordt onder meer gebruikt in badolie om spieren en gewrichten soepel te houden. Maar ook bij massages bij de onderbuik voor het reinigen van de nieren. Het wordt ook gecombineerd met de etherische oliën van sint-janskruid en arnica, waar het een verzachtend effect heeft op reumatische klachten, jicht en artrose of artritis. Wanneer het verstuift wordt heeft het een desinfecterende werking op de omgevingslucht. Het kan ook oraal worden gebruikt door 1 a 2 druppels op een koffielepel met bijvoorbeeld een beetje honing in te nemen, waar het een stimulerend effect zou kunnen hebben op de spijsvertering.

Binnen de aromatherapie wordt het toegepast bij een hoog urinezuurgehalte, vasthouden van vocht (oedeem), ontgiften van de nieren, blaasontsteking en spier- en gewrichtspijn. 

Geschiedenis:

De latijnse naam ‘Juniperus communis’  is afgeleid van het keltische woord ‘Juniprus’ wat stekelig betekent. Communis betekent ´gewoon´. De plant kent ook veel verschillende volksnamen zoals: lammerenhout, dammerbes, prikketakjes en de bekelaar. De plant werd al ingezet in het oude Egypte waar medicinale recepten op oude papyrusrollen beschreven stonden.  De Egyptenaren gebruikten het om lichamen te mummificeren. Griekse geneesheren zoals Hippocrates zette het als middel bij baarmoederkrampen. Binnen de kruidengeneeskunde werd het toegepast voor veel verschillende doeleinden, zo kan de bes onder andere verlichting bieden bij menstruatiepijn. Het hout van de jeneverbes werd vaak gebruikt voor kledingkasten omdat het de motten op afstand hield.  Het hout werd ook verbrand om boze geesten en ziektes te verjagen. 

Dodoens, een bekende Belgische geneesheer uit de 16e eeuw, zette de jeneverbes in bij spijsvertering- luchtproblemen en krampen. Hij  ontdekte ook dat de jeneverbes ook goed was voor de lever, nieren en spier en gewrichtspijn. Binnen de fytotherapie wordt jeneverbes vandaag de dag nog steeds ingezet bij spijsverteringsproblemen en winderigheid. De bessen kunnen zowel inwendig als uitwendig worden gebruikt bij pijnlijke gewrichten en spieren. Tincturen worden vaak ingezet bij oedeem, gebrek aan eetlust en problemen in het maag-darmkanaal. De jeneverbes staat bekend om zijn diuretische en antiseptische werking. De geneeskrachtige werking van de jeneverbes wordt grotendeels toegeschreven aan de etherische olie. De vochtafdrijvende werking wordt toegekend aan het bestanddeel terpinen-4-ol.  

Door op de bes te kauwen wordt de doorbloeding van de slijmvliezen gestimuleerd en kan verlichting bieden bij hoest en verkoudheid. Ook het slikken wordt hierdoor vergemakkelijkt. Het heeft ook bloedzuiverende werking en heeft een positief effect op de doorbloeding en wordt binnen de kruidengeneeskunde ingezet bij winterhanden en voeten.

Voedingsstoffen:

⚬       Vitamine: B1/B2/B3, C en bètacaroteen
⚬       Mineralen: calcium, kalium, mangaan, magnesium, zink, seleen, silicium, ijzer, chroom, fosfor, natrium en tin
⚬       Flavonoiden
⚬       Looistoffen

⚬       Bitterstoffen
⚬       Pectine

Mogelijke bijwerkingen:

Gebruik wordt afgeraden bij zwangere vrouwen en mensen met nierontsteking.

Jeneverbes kan de glucosespiegels bij diabetici wijzigen.