Blaaswier

Latijnse naam: Fucus vesiculosus

Blaaswier, ook wel zei-eik genoemd, is een bruinwier dat voorkomt langs de koude, rotsachtige kusten van de Atlantische Oceaan, Noordzee en Oostzee. De plant groeit voornamelijk in het getijdengebied (intergetijdenzone), waar hij zich vasthecht aan stenen en rotsen met behulp van een hechtschijf. Wat de plant uniek maakt zijn de karakteristieke luchtblaasjes die langs de ‘bladeren’ of thallus groeien. Deze blaasjes, gevuld met zuurstof, zorgen ervoor dat het wier rechtop in het water blijft staan, waardoor het optimaal zonlicht kan opvangen voor fotosynthese. Niet elke variant heeft deze blaasjes – er bestaan ook vormen zonder.

De thallus van blaaswier is glanzend, leerachtig en vertakt zich vaak dichotoom (in tweeën). De plant kan tientallen centimeters lang worden en heeft een olijfgroene tot donkerbruine kleur, afhankelijk van leeftijd en omgeving. Blaaswier behoort tot de bruinalgen (Phaeophyceae) en is rijk aan bioactieve stoffen zoals jodium, polyfenolen (vooral florotannines), slijmstoffen en mineralen. Dankzij deze samenstelling wordt de plant al eeuwenlang medicinaal en culinair benut – van meststof tot superfood.

Geschiedenis:
De geschiedenis van blaaswier gaat duizenden jaren terug en weerspiegelt de diepe band tussen mens en zee. Al in de oudheid werd dit bruinwier, ook wel zee-eik genoemd, gebruikt als voedingsbron, meststof en medicijn. In het oude Rome beschreef de natuurhistoricus Plinius de Oudere blaaswier als een nuttig kruid tegen gewrichtsklachten. In China werd het wier vermeld in het beroemde geneeskundige werk Pen-tsao Kang-mu (1597), waarin het werd aanbevolen tegen schildklierzwellingen – een toepassing die terug te voeren is op het hoge jodiumgehalte van de plant.

In Europa was blaaswier vooral populair in de 18e en 19e eeuw. Het werd toen veelvuldig gebruikt bij de behandeling van struma (krop) – een zichtbare vergroting van de schildklier, vaak veroorzaakt door jodiumtekort. Rond 1811 werd jodium voor het eerst geïsoleerd uit blaaswier, waarmee de plant een sleutelrol speelde in de ontwikkeling van de moderne endocrinologie. Sindsdien is het wier een vast onderdeel van de fytotherapie bij schildklierproblemen geworden.

Blaaswier kende ook agrarische toepassingen: kustbewoners in Engeland, Ierland, Frankrijk en de Hebriden verzamelden het wier om hun arme landbouwgronden te verrijken. Gedroogd of gefermenteerd werd het als natuurlijke meststof gebruikt, rijk aan kalium, fosfor en sporenelementen. In kustplaatsen, vooral in Engeland en Schotland, maakte blaaswier bovendien deel uit van het traditionele dieet. Het werd als zeegroente bereid of verwerkt tot poeder en als zoutvervanger gebruikt – een praktijk die recent opnieuw aandacht krijgt binnen de wereld van zeewier als superfood.

Vandaag de dag wordt blaaswier nog steeds gewaardeerd in zowel de traditionele als moderne kruidengeneeskunde, vooral voor zijn rol bij schildklierfunctie, stofwisseling, ontgifting en gewichtsbeheersing

Blaaswier werd toegepast bij een traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) en struma (schildklierzwelling) door het hoge gehalte aan jodium. Het stimuleerde het basaal metabolisme, wat de vetverbranding verhoogde en daardoor hielp bij het voorkomen van overgewicht dat vaak gepaard gaat met een verminderde schildklierwerking. De vezelrijke polysachariden in blaaswier zwellen op door wateropname en bevorderen zo het gevoel van verzadiging. Dit maakte blaaswier een natuurlijk middel tegen overeten en hielp obesitas bestrijden. Daarnaast stimuleerde het de darmperistaltiek, wat constipatie verlichtte en een gezonde stoelgang bevorderde. De zeewiersoort beschermde ook het maagslijmvlies, verminderde maagzuurklachten en ondersteunde de genezing van maagwandontstekingen.

Binnen de kruidengeneeskunde werd blaaswier ingezet als bloedzuiverend middel dat de lymfestroom stimuleert en het lichaam helpt bij het afvoeren van gifstoffen. Dit maakte het geschikt bij aandoeningen als lymfoedeem (vochtopeenhoping), reumatische klachten zoals artritis en artrose, en ook bij jicht. De plant werd vroeger ook ingezet als vaatverwijdend en ontstekingsremmend middel en werd gebruikt bij beenkrampen en spierzwakte. Blaaswier heeft een milde laxerende werking en kon het ingezet worden bij chronische constipatie.

Mogelijke bijwerkingen:
Blaaswier wordt over het algemeen goed verdragen, in zeer zeldzame gevallen kan het acne verergeren, hartkloppingen veroorzaken, bloeddruk veranderen. Het gebruik van blaaswier wordt afgeraden bij:

      – Overactieve schildklier (ziekte van Graves of Basedow)
      – Teveel jodiuminname
      – Zwangerschap
      – Kinderen onder de 5 jaar
      – Tuberculose
      – Hashimoto-thyreoïdie of gedeeltelijke verwijdering van de schildklier
      – Hoge bloeddruk
      – Nierproblemen