Rozemarijn

Rozemarijn is een dwergstruik uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae). De vaste plant is oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Europa en Azië en is winterhard. Rozemarijn heeft een zeer sterke en herkenbare aromatische geur en wordt veel gebruikt als smaakmaker in de keuken. 

Rozemarijn (Rosmarinus officinalis, tegenwoordig Salvia rosmarinus) kent meerdere chemotypes (ct). Dat wil zeggen dat de plant afhankelijk van standplaats, klimaat en genetische factoren andere dominante bestanddelen in de etherische olie ontwikkelt. Rosmarinus – ct. cineol en ct. verbenon – verschillen behoorlijk in samenstelling, geur en therapeutische toepassing. Rozemarijn met chemotype cineol wordt soms ook wel Franse Rozemarijn genoemd. De olie heeft een kruidige, houtachtige en nootachtige geur. Door de hoge concentratie cineol doet de geur enigszins aan eucalyptus denken. De plant is afkomstig uit Noord-Afrika maar is tegenwoordig ook te vinden in andere zonnige droge locaties in het Middellands zeegebied. 

🌱 Rozemarijn ct. cineol

• Hoofdcomponent: 1,8-cineol (eucalyptol), soms tot 50%.

• Aroma: fris, kamferachtig, eucalyptusachtig.

• Eigenschappen:

  • slijmoplossend en mucolytisch (bij verkoudheid, hoest, bronchitis)
    

  • luchtweg ondersteunend

  • stimulerend voor concentratie en geheugen

  • licht antiseptisch
    

• Typisch gebruik: bij ademhalingsproblemen, vermoeidheid, om helderheid te brengen.
  

🌱 Rozemarijn ct. verbenon

• Hoofdcomponent: verbenon (een keton), aangevuld met esters en monoterpenen.

• Aroma: zachter, kruidig-zoet, iets fruitig.

• Eigenschappen:

  • lever- en gal ondersteunend (cholagogum)

  • huidregenererend (bij littekens, huidveroudering)

  • slijmoplossend, maar zachter en minder prikkelend dan cineol

  • tonisch voor het zenuwstelsel (milder stimulerend)

• Typisch gebruik: bij lever/galproblemen, detox-kuren, huidverzorging, regulatie van hormonale processen.

🔑 Samengevat

• Ct. cineol → luchtwegen, activerend, meer “opwekkend”.

• Ct. verbenon → lever/huid, regenererend, zachter en meer regulerend.

Geschiedenis:

De Latijnse naam van rozemarijn is afgeleid van de geslachtsnaam Rosmarinus wat ‘dauw van de zee” betekent, wat verwijst naar de plek waar de plant goed gedijt, namelijk tegen de rotsen in kunstachtige gebieden. De soortnaam officinalis verwijst naar zijn medicinale werking. Rozemarijn wordt in de volksmond ook wel wierook kruid, zeedauw en elfenblad genoemd. Het verbranden van rozemarijn werd vroeger in de folklore gedaan om elfen aan te trekken. Het werd gebruikt als wierook om negatieve krachten te verjagen. Een takje rozemarijn onder een kussen zou helpen bij een goede nachtrust, onder het bed zou het beschermen tegen het kwaad en wanneer er een takje aan de deur gehangen werd zou dat dieven op afstand houden.       

Rozemarijn werd vroeger veel gebruikt voor het verbeteren van het geheugen en had binnen veel culturen ook een symbolische functie, het een teken was voor vriendschap en trouw. Men gaf takjes aan mensen die op reis gingen en droeg kransen tijdens bruiloften. Ook bij begrafenissen werden takjes op het graf gelegd als teken dat de overledene niet vergeten zou worden. Het kruid werd ook teruggevonden in Pyramides in Egypte waar het heilige kruid ook werd gebruikt bij begrafenisrituelen. Bij de oude Grieken was de sterke aromatische geur van de plant verbonden aan de godin van de liefde Aphrodite en werd door hen gebruikt bij bruiloften. De Griekse arts Dioscorides gebruikte het kruid voor de behandeling van geelzucht. De plant heeft een kalmerende werking op het zenuwstelsel. Binnen de kruidengeneeskunde wordt de plant gebruikt om de bloedsomloop en spijsvertering te bevorderen. De etherische olie zou ondersteunend kunnen werken bij hoofdhuid klachten als roos en een jeukende hoofdhuid, het zou zelfs kunnen helpen bij beginnende kaalheid. De etherische olie van de plant heeft een sterke kamferachtige geur en wordt binnen de aromatherapie gebruikt voor zijn rustgevend effect op zenuwgestel, maar wordt ook toegepast bij eczeem, acne, scabiës, dermatitis, lage bloeddruk en hartkloppingen.

Mogelijke bijwerkingen:

Rozemarijn wordt over het algemeen goed verdragen, niet gebruiken bij epilepsie en gedurende de zwangerschap. Vermijd gebruik bij een zeer hoge bloeddruk en voor het slapen gaan.