Duindoornbessen

Geschiedenis:
Al duizenden jaren wordt duindoorn medicinaal en voedzaam gebruikt. In het oude Griekenland kregen paarden de bessen te eten om een glanzende vacht te krijgen – vandaar de naam Hippophae, wat zoveel betekent als “paard” (hippos) en “schijnen” (phaes).

De relatie tussen mens en duindoorn gaat duizenden jaren terug. In archeologische vondsten zijn fossiele stuifmeelkorrels van duindoorn aangetroffen die dateren van meer dan 10.000 jaar geleden – een aanwijzing dat deze plant al in de prehistorie werd verzameld en wellicht gebruikt.

In Middeleeuws Europa was de kennis over duindoorn echter beperkt. De zure, felgekleurde bes werd soms als oneetbaar of zelfs giftig beschouwd. Men kende hem vooral als voedsel voor vogels of voor arme mensen. Toch zijn er geleerden geweest, zoals de Zwitserse arts Johann Bauhin en de Groningse botanicus Abraham Munting, die de heilzame werking van de bes beschreven.

Pas in de 20e eeuw begon de moderne wetenschap de werkelijke waarde van duindoorn te erkennen. In Rusland, Mongolië en China werd de struik systematisch aangeplant en onderzocht vanwege zijn rijke gehalte aan vitaminen en vetzuren. Ook in de voormalige DDR werd geëxperimenteerd met duindoornplantages als bron van vitaminerijke olie – hoewel met wisselend succes.

Toepassingen door de eeuwen heen

De toepassing van duindoorn is veelzijdig en afhankelijk van het deel van de plant dat wordt gebruikt: de bessen, de zaden of de olie. De oranje bessen hebben van nature een zeer zure smaak, maar vormen een uitstekende basis voor jam, siroop, likeur en zelfs ijs – vooral in Oost-Europa. In Mongolië en Tibet wordt van oudsher een warme drank gezet van geperste bessen en kruiden, een soort vitaminecocktail.

Daarnaast worden duindoornzaden en -pulp geperst tot een kostbare olie. Deze olie – diep oranje tot rood van kleur – bevat zeldzame vetzuren, waaronder omega-7 (palmitoleïnezuur), die nauwelijks in andere planten voorkomt. Daardoor is duindoornolie uniek binnen de fytotherapie en cosmetica.

De zure, aromatische bessen vormen een heerlijke basis voor jam, saus, siroop, likeur en ijs, waarin hun frisse smaak goed tot zijn recht komt. In de cosmetica-industrie wordt duindoornolie veel gebruikt in crèmes, lipbalsems en lotions vanwege haar herstellende en hydraterende eigenschappen. Ook in voedingssupplementen komt de bes terug, bijvoorbeeld in de vorm van capsules of pure olie. Daarnaast wordt duindoorn in sommige landen, zoals India en de Verenigde Staten, zelfs verwerkt in diervoeding vanwege de voedzame samenstelling en het hoge gehalte aan antioxidanten.

Voedingsstoffen:

⚬ Vitamine: C, E, A, K, B-complex, foliumzuur
⚬ Mineralen: calcium, magnesium, ijzer, zink en koper
⚬ Carotenoïden, flavonoïden (quercetine, kaemferol)
⚬ Omega-vetzuren (3, 6, 7 en 9)
⚬ Organische zuren:  malonzuur, citroenzuur, kininezuur en succinezuur
⚬ Aminozuren en vezels

Zowel het vruchtvlees als de zaden bevatten veel olie: duindoorn wordt daarom ook wel de “olijf van het noorden” genoemd.

Kruidencombinaties:

Duindoornbessen zijn geschikt voor allerlei overheerlijke kruidencombinaties en is goed te combineren met:

⚬ Gember
⚬ Vlierbessen
⚬ Echinacea
⚬ Brandnetel
⚬ Rozenbottel

Mogelijke bijwerkingen:

Duindoornbessen worden over het algemeen goed verdragen, er zijn geen bijwerkingen bekend.