Berk

Latijnse naam: Betula pendula

Van de berk wordt het sap en het blad gebruikt binnen de kruidengeneeskunde. Berkenblad heeft een aardse, lichte kruidige smaak met een fruitige nasmaak en staat bekend om zijn werking op de blaas en urinewegen. Bladeren van de berk worden al eeuwenlang gebruikt bij jicht, reumatische klachten en spijsverteringsklachten.

Berk (Betula) is een geslacht uit de berkenfamilie (Betulaceae). De bomen komen veel voor op het noordelijk halfrond en zijn slecht bestand tegen droogte omdat zij ondiep wortelen. De bast van de boom is afhankelijk van de soort wit, rood of bruin gekleurd en bladerend in horizontale richting af. Droge berkenbast is uitermate geschikt voor het aanmaken van vuur. In de lente kan berkensap worden getapt door een jonge scheut af te snijden en de sap op te vangen. Berkensap kan puur gedronken worden en kan helpen bij lusteloosheid en vermoeidheid.  

Geschiedenis:
Berkensap werd vroeger soms gebruikt bij het maken van wijn. De sap kan ook gebruikt worden als shampoo, wat zou helpen om haargroei te stimuleren, dit is echter nooit wetenschappelijk bewezen. Het drinken van berkensap wordt sinds de 12e eeuw binnen de kruidengeneeskunde ingezet voor zijn reinigende en mineraliserende werking. Het werd veel toegepast voor ondersteuning van de nier- en leverfunctie en herstel van mineralenbalans. De bladeren en de knoppen werden gebruikt als verfmiddel voor wol. De berkenbladeren bevatten veel saponinen, looistoffen en glycosiden. Saponine wordt gezien als heilzame stof bij artrose, artritis, jicht, blaas- en nierproblemen. In de 11e eeuw werd het gebruik van berkenblad gebruikt tegen zweren. De berk wordt ook wel de nierboom genoemd en werd dan ook gebruikt bij de behandeling van nier- en blaasstenen. De indianen gebruikten de as van berkenhout als desinfecterend middel bij huidinfecties.

Berkenblad wordt binnen de kruidengeneeskunde gebruikt bij spijsverterings- en nierproblemen en als diureticum vanwege zijn vochtafdrijvende werking. Doordat thee berkenblad het afvoeren van afvalstoffen stimuleert kan het verlichting bieden bij jichtklachten waarbij het urinezuur rondom gewrichten te hoog is. Berkenblad heeft een remmend effect op de groei van bacteriën en stimuleert de aanmaak van collageen, wat een positief effect heeft op de huid.

In Scandinavische landen worden mensen na een hete sauna met berkentakken geslagen wat de bloedsomloop zou moeten bevorderen. Berkenbladeren werden vroeger ook gebruikt om huizen te versieren met midzomeravond. Voor de Noorse volkeren was de berk een heilige boom, als je van haar melk dronk, vertienvoudigde je kracht. Voor de Germanen was het de boom van de wijsheid, bij verschillende mythen en sagen was het een symbool voor vernieuwing en eeuwige jeugd.
           

Voedingsstoffen:

⚬ Flavonoïden: quercetine, rutine, quercitrine, kaempferol, myricetine en hyperoside, 

⚬ Etherische olien: butelinol

⚬ Alkaloïden: ericodine

⚬ Saponinen: betulinezuur en betulinol

⚬ Looistoffen

⚬ Bitterstoffen

Mogelijke bijwerkingen:

Berkensap wordt over het algemeen goed verdragen maar kan bij sommige mensen die last hebben van berkenpollen (hooikoorts) een allergische reactie teweeg brengen met geïrriteerde slijmvliezen en huiduitslag als gevolg. Door de vochtafdrijvende werking kan berkensap de werking van bepaalde medicijnen beïnvloeden, zoals:

• Diuretica (plaspillen)
• Medicatie voor hoge bloeddruk
• Antistollingsmiddelen (bij zeer hoge consumptie)