Geschiedenis:
De wortels van basilicum liggen in de regio tussen Centraal-Afrika en Zuidoost-Azië, waar het kruid al duizenden jaren voorkomt. Van daaruit verspreidde de plant zich naar India, het Midden-Oosten en later het Middellandse Zeegebied. In India maakte de variëteit Ocimum tenuiflorum ookwel heilig basilicum genoemd deel uit van rituelen en geneeskrachtige tradities; daar werd het gezien als een heilig kruid dat lichaam en geest in balans kon brengen. De bladeren werden ingezet bij verschillende gezondheidsklachten vaak in combinatie met kaneel, kruidnagel en kardemom. In het oude Egypte werd het kruid door farao’s gekweekt voor ceremoniële en medicinale doeleinden, in graftombes werden veel kransen van basilicum teruggevonden. Door de Grieken, Romeinen en Joden werd het gebruikt als algeheel versterkend tonicum gedurende het vasten.

Wanneer basilicum uiteindelijk in Europa belandt, krijgt het naast een culinaire en medische waarde ook een bijzondere symboliek. In verschillende legendes en volksverhalen komt het voor als een plant met beschermende en spirituele kracht. Eén van de bekendste verhalen verbindt basilicum met de drie wijzen uit het kerstverhaal. Volgens deze overlevering zou de magiër Balthasar tijdens zijn reis naar Bethlehem een basilicumstruik hebben gezien waaruit een robijnrood vogeltje tevoorschijn kwam. Dit vogeltje zou met menselijke stem hebben verkondigd dat de Schepper was geboren en dat de wereld Hem eer verschuldigd was. Door deze en vergelijkbare verhalen kreeg basilicum in delen van Europa de eerbiedwaardige bijnaam koningskruid — niet alleen vanwege de vermeende verschijning voor een koning, maar ook omdat het symbool stond voor waardigheid, bescherming en zuiverheid.

In de loop van de middeleeuwen werd basilicum steeds vaker gebruikt binnen de volksgeneeskunde. Men schreef de plant verwarmende, verzachtende en beschermende eigenschappen toe. Het blad werd gedronken als thee en soms werd er op gekauwd om de spijsvertering te stimuleren na zware maaltijden. Bij insecten- en slangenbeten werd gekneusd blad op de huid gelegd. Ook diende basilicum als middel tegen misselijkheid en reisziekte, en werd het gebruikt om de eetlust te bevorderen. In sommige streken was het blad zelfs onderdeel van huismiddeltjes tegen hoofdpijn en nare geuren — men geloofde namelijk dat basilicum niet alleen het lichaam, maar ook de huiselijke omgeving kon zuiveren.

Naast zijn medicinale rol speelde basilicum eveneens een symbolische rol in huis en hof. Een pot basilicum in de vensterbank werd gezien als bescherming tegen kwade invloeden en ongeluk, terwijl een bosje gedroogd blad in huis soms werd gebruikt om negativiteit af te weren of liefde aan te trekken. Zo groeide basilicum uit tot een kruid dat niet alleen smaak, maar ook betekenis aan het dagelijks leven gaf — een traditie die in sommige regio’s tot op de dag van vandaag voortleeft. 

Voedingsstoffen:
⚬ Etherische olie: o.a. methylchavico, lanalool, fenchol, eugenol. 1,8 cineol, ocimeen
⚬ Flavonoïden: rutine, quercitine, isoquercitrine, kaempferolglycosiden, apigenine
⚬ Mineralen: calcium, magnesium, kalium, natrium, fosfor, mangaan, boor en ijzer
⚬ Fytosterolen: betasitosterol en campesterol
⚬ Looistoffen
⚬ Saponinen

Kruidencombinaties:
Basilicum is geschikt voor allerlei overheerlijke kruidencombinaties en is goed te combineren met:

⚬ Echte kamille
⚬ Kalmoeswortel
⚬ Anijs
⚬ Passiebloem

⚬ Tijm
⚬ Duizendblad

Mogelijke bijwerkingen:
Basilicum wordt over het algemeen goed verdragen.

– Er wordt aangeraden gedurende de zwangerschap en het zogen geen preparaten of etherische olie van basilicum te gebruiken. Gebruik van keukenkruid is wel veilig.
– Langdurig gebruik van etherische olie vermijden kan een mutageen effect teweeg brengen.